آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

(9 امتیاز)

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

در مجموع هر محصول یا سیستمی مزایا و معایب و همچنین شرایط خاص استفاده خود را دارد لذا اینکه تصور کنیم موتورخانه کلآ دارای نقاط ضعف و فاقد مزیت یا برعکس سرشار از نقاط مثبت است، تصور

اشتباهی است. این موضوع درباره پکیج یا هر دستگاه گرمایشی و سرمایشی دیگر نیز صدق می کند.

با توجه به طرح موضوعاتی یکسویه در بعضی از رسانه ها در تایید یا رد سیستم پکیج یا موتورخانه بدون رعایت اخلاق حرفه ای در اطلاع رسانی به مخاطبین، در این مقاله سعی بر آن بوده دو سیستم مورد

نظر از دیدگاه “مصرف انرژی و ایمنی ساکنین ساختمان ها در برابر حوادث گاز گرفتگی” بصورت کاربردی و تجربی با یکدیگر مقایسه شوند.  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟ 

در ابتدا تاکید می شود در این تحلیل، وضعیت موتورخانه‌های سنتی موجود در کشور مورد بحث و مقایسه است، نه موتورخانه های جدید با راندمان بالا.  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

بخش اول: مقایسه مصرف گاز پکیج و موتورخانه های مرکزی

۱– سیستم های دارای مخزن از مزیت داشتن حجم مشخصی آب گرم برای زمان قطع برق برخوردارند.اینکه این امتیاز تا چه حد برای ساکنین ساختمان ها ارزشمند است، در فرایند تصمیم گیری و انتخاب آنها موثر خواهد بود. لذا در زمان انتخاب پکیج نیز مشتری می تواند مدل پکیجی را انتخاب نماید که منبع ذخیره ی آب گرم هم دارد اما به دلایلی که در ادامه به آن ها اشاره خواهد شد، انتخاب همچین پکیجی توصیه نمی شود.  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

• بر اساس نتایج یک تحقیق معتبر در چند سال قبل در شهر ساری، میزان انرژی لازم برای گرم نگه داشتن مخازن آب گرم شامل موتورخانه ها و آبگرمکن های مخزنی در ساعات غیر مفید شبانه، معادل انرژی مورد استفاده برای یک شهر ۱۵ هزار نفری است! اگر سیستم فقط در زمان مورد نیاز،آب گرم فوری را تامین کند، دیگر چه نیازی به مخزن ذخیره آب گرم احساس می شود؟ آیا مخزن ذخیره آب گرم آبگرمکن مخزنی یا موتورخانه مزیت آنها به حساب می آید؟ تکنولوژی در خدمت بشریت است تا نیازهای ما را برطرف کند و آن تکنولوژی جایگذین سیستم های تامین آب گرم فوری هستند.

۲– با توجه به گزارش شرکت بهینه سازی مصرف سوخت از ۵ هزار ساختمان مجهز به سیستم موتورخانه مرکزی، مصرف سالیانه ساختمان های مسکونی مجهز به موتورخانه با مساحت ۱۰۰۰ مترمربع (ساختمان ۵ طبقه شامل ۱۰ واحد حدودا” ۱۰۰ متری) بالغ بر ۳۵ هزار متر مکعب است این یعنی سرانه ی گاز مصرفی هر واحد در سال ۳۵۰۰ متر مکعب خواهد بود. درحالیکه سرانه گاز مصرفی در واحدهای مسکونی –با کیفیت ساخت و اقلیم مشابه- مجهز به پکیج حدود ۱۰۰۰ متر مکعب مقدار کمتری است. بنابراین پکیج نسبت به موتورخانه مزیت صرفه‌جویی گاز را داراست. راندمان پکیج ها بر اساس استاندارد برچسب انرژی آنها، عمدتان بالای ۸۰درصد و حتی بالاتر از ۹۰درصد است.   آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

۳– علل و عوامل تاثیرگذار بر راندمان پایین “سیستم حرارت مرکزی یا موتورخانه های موجود” که مطابق گزارش شرکت بهینه سازی مصرف سوخت کشور حدود ۵۵درصد اعلام شده، کاملآ مشخص و در دسترس است. نکته اصلی و مهم قابل توجه در این زمینه این است که موتورخانه یک قطعه یا یک محصول نیست بلکه یک سیستم و مجموعه است که از اجزا و قطعات متعدد تشکیل یافته که بر راندمان کل سیستم تاثیرگذار است. هرچند ممکن است راندمان هریک از اجزاء موتورخانه بصورت مجزا ۸۰ درصد یا بالاتر اعلام شود اما طراحی و اجرای کل موتورخانه و منبع دوجداره، لوله کشی ساختمان، وضعیت

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

 

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟
آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

عایق بندی منبع ذخیره آب گرم و لوله های رفت و برگشت، مکش دودکش و تهویه هوا و … راندمان کل را تعیین می کند. دلایل اصلی راندمان پایین موتورخانه های موجود در کشور

عبارتند از:

• عدم طراحی و اجرای مناسب کل سیستم بر اساس محاسبات فنی مهندسی  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟
• عدم انطباق درست ظرفیت حرارتی موتور‌خانه با بار حرارتی کل ساختمان
• عدم تناسب صحیح ظرفیت حرارتی دیگ با مشعل
• استفاده از دیگ چدنی به عنوان مبدل حرارتی
• عدم تنظیم دقیق مشعل و در برخی موارد پایین بودن راندمان مشعل و دیگ
• عدم عایق‌بندی صحیح منبع آب گرم داخل موتورخانه، منبع انبساط روی پشت بام، لوله های رفت و برگشت شوفاژ ها و لوله های آب گرم بهداشتی   آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟
• عدم استفاده از فناوری های نوین و پیشرفته مثل مبدل های صفحه ای برای تامین آب گرم فوری و به کار گیری مخازن بزرگ ذخیره آب گرم
• رسوب گیری زیاد در داخل پره‌های دیگ و منبع آب گرم که بخش زیادی از آن به دلیل وجود املاح در آب است.
• نامناسب بودن دودکش و تهویه هوای لازم برای احتراق
• عدم بکارگیری یا عدم اجرای مناسب سیستم مدیریت هوشمند موتورخانه (BMS) و در بعضی موارد خارج کردن ترموستات ها از حالت هوشمند و اتوماتیک به حالت دستی توسط اوپراتورها یا کاربران 

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

درنتیجه عدم تنظیم صحیح و دقیق ترموستات

• فاصله ی زیاد منبع آب گرم از مصرف کنندگان
• عدم امکان تنظیم دماهای مناسب برای آب گرم مصرفی و گرمایش به صورت مجزا
• عدم قابلیت تنظیم درجه ای توان کارکرد مشعل متناسب با نیاز که البته در فناوری های جدید سیستم ماژول شعله وجود دارد که خود مزیت بسیار بزرگی برای کاهش مصرف گاز به حساب می آید.
• لزوم راه اندازی سیستم گرمایش سالانه با اولین درخواست (سکونت اولین خانواده در یکی از واحد های مسکونی ساختمان های نوساز و اولین خانواده ای که احساس سرما کند  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟
• عامل فرهنگی یا روانی: چرا من باید صرفه جویی کنم ولی هزینه مصرف بالای بقیه را پرداخت کنم؟ (عدم مدیریت مصرف انرژی توسط خانواده ها)
• عدم وجود سامانه ای دقیق و قابل اعتماد برای تعیین سهم مصرفی هر واحد مسکونی برای تقسیم شارژ   آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟
آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

 

۴– نکته مهم دیگر اینکه، راندمان بالا در یک سیستم حرارتی یعنی رده بالاتر در برچسب انرژی، و در واقع مصرف کمتر انرژی که از طرفی محصولات احتراق که از طریق دودکش ها وارد هوای شهرها و محیطزیست می شود، از میزان کمتر آلایندگی و گازهای مخرب برخوردار است. مطمئنن این ادعا صحت دارد که بخش زیادی از آلودگی هوای شهرها در ماههای سرد سال، نتیجه ی سیستم های حرارتی با راندمان پایین و پرمصرف ساختمان ها است. بر اساس یک پروژه ی مطالعاتی در شرکت بهینه سازی مصرف سوخت، میزان گازهای آلاینده خروجی از دودکش موتورخانه ی یک ساختمان ۱۰ طبقه، معادل آلودگی ۱۲ تا ۱۴ خودروی سواری است که تمام وقت در سطح شهر در حال تردد هستند. به همین دلیل است که روی طرح بازدید و معاینه فنی موتورخانه ها تاکید فراوان می شود.

۵– علت گرایش زیاد مردم در چند سال گذشته و به خصوص بعد از اجرای هدفمندی یارانه ها به پکیج و تقریبا کنار گذاشتن موتورخانه های سنتی در غالب ساخت و سازهای جدید بدون تردید موضوع

“مدیریت و هزینه انرژی و رفاه” بوده است.

۶– تکنولوژی های روز دنیا در دیگ و مشعل یعنی موتورخانه های مدرن (پکیج های چگالشی) بسیار مناسب هستند و کاملآ توصیه می شوند. در حال حاضر برخی شرکتها، این تکنولوژی را وارد کرده اند و حداکثر ظرف ۵ سال آینده، موتورخانه های مدرن تولیدی در داخل کشور با دیگ و مشعل های بسیار پیشرفته (پکیج های چگالشی قدرتمند مرکزی)، بسیار کم مصرف و کم جا در ساختمان های بزرگ، برج ها، هتل ها، بیمارستان ها، ساختمان های اداری و تجاری و … جایگزین سیستم های موتورخانه های سنتی موجود و همچنین در ساختمان های با تعداد واحد مسکونی زیاد، جایگزین پکیج های مستقل آپارتمانی خواهند شد.  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

بخش دوم:

مقایسه ایمنی پکیج و موتورخانه مرکزی از لحاظ خطر حوادث گازگرفتگی

۷– برخی از مدافعین سیستم موتورخانه و به نوعی منتقدین پکیج، هشدار می دهند که حذف موتورخانه و ترویج پکیج ها، خطر حوادث گازگرفتگی را افزایش می دهد اما مطابق گزارش کارشناسان آتش نشانی، شرکت گاز و … علت بیش از ۸۰ درصد حوادث گازگرفتگی، مشکل دودکش ساختمان هاست. تصور اینکه در ساختمان های مجهز به سیستم حرارت مرکزی، حادثه ی گازگرفتگی رخ نمی دهد یک فرض کاملا اشتباه است. اما مشکل از سیستم دیگ و مشعل و … نیست، مشکل در مکش دودکش موتورخانه، نحوه اجرای مناسب دودکش و اتصال و درزبندی قطعات دودکش داخل دیوار در زمان ساخت و ساز و همچنین مشکل در ورود هوای تازه به موتورخانه و تهویه هواست که درصورت مختل شدن هریک به علت ظرفیت بالای مشعل موتورخانه (معادل ظرفیت چند دستگاه پکیج)، خطر گازگرفتگی بسیار بیشتر و شدیدتر خواهد بود. با نشت گاز مونواکسید کربن از طریق رایزرها و راه پله ها به داخل واحدهای مسکونی، نشت گاز از ترک های دیواری که دودکش موتورخانه از آن عبور کرده و دودکش عایق بندی مناسبی نگردیده و یا دچار ترک و شکستگی شده است، گازگرفتگی گروهی و مرگ خاموش رخ می‌دهد.

۸–نصب هر نوع پکیج در واحدهای مسکونی با زیربنای کم (مطابق مبحث ۱۷، واحدهای با مساحت زیر ۶۰ متر) مجاز نیست. در این واحدها نصب سیستم های درون سوز یا با محفظه احتراق باز که اکسیژن محل نصب را مصرف میکنند (شامل آبگرمکن، پکیج و بخاری معمولی) ممنوع است و به جای آن استفاده از سیستم های حرارتی که بدلیل داشتن دودکش دوجداره و محفظه احتراق بسته ، هوای مورد نیاز برای احتراق را از محیط باز بیرون ساختمان تامین می کنند الزامی  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟
آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

 

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

با توجه به مطالب متفاوت و بعضا متضاد در خصوص برتری های سیستم پکیج بر سامانه موتورخانه مرکزی و یا تحلیل های عکس ، تلاش بر این بوده که ضمن برشمردن برتری ها و نقاط ضعف هر یک از دو سامانه ، انتخاب را با توجه به محدودیت ها و یا حساسیت ها به استفاده کنندگان واگذار نماییم . بهمین دلیل ضمن جمع آوری چند مطلب و تحلیل اینترنتی ، بصورت کاملا خلاصه به مقایسه این دو سامانه خواهیم پرداخت .  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

نقاط قوت پکیج نسبت به سامانه موتور خانه مرکزی

اول : راندمان حرارتی بالای پکیج

راندمان حرارتی پکیج های موجود در بازار وابسته به نوع تولید کنندگان آن اغلب بین ۷۰ تا ۸۵ درصد برآورد می شود دلیل این راندمان بالا ، عدم لوله کشی از محل تولید انرژی تا محل مصرف و همچنین عدم وجود منبع ذخیره اب می باشد. همانگونه که می دانید در سیستم پکیج تا قبل از باز شدن شیر مصرف آبگرم و یا فعالیت پمپ گردش آبگرم، مشعل خاموش است و در نتیجه سوختی نیز مصرف نمی شود ولی در موتورخانه های مرکزی علاوه بر وجود مخزن ذخیره آب مصرفی ( در اغلب سیستم ها) به دلیل فاصله زیاد تا محل مصرف ، اتلاف انرژی وجود خواهد داشت و بهمین سبب راندمان کلی سیستم از ۶۰ درصد فراتر نخواهد رفت..آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

دوم: استفاده اختصاصی از سامانه گرمایشی ومولد آبگرم

برخی افراد حساسیت زیادی روی اختصاصی بودن استفاده از سامانه مولد گرما و آبگرم دارند. مثلا سامانه های موتورخانه مرکزی در برخی ساختمانهای سنتی در فصل پاییز از زمانی که بیشتر ساکنین احساس سرما کنند توسط مدیر مجموعه شروع به فعالیت می کند و این ممکن است برای فردی که احساس نیاز بیشتری به سیستم گرمایشی دارد آزار دهنده باشد. همچنین در خصوص پرداخت هزینه گاز در بیشتر ساختمانهای سنتی با سیستم موتورخانه مرکزی ، این هزینه به متراژ ساختمانها تقسیم می شود و این نیز ممکن است برای فرد یا افرادی که حس میکنند انرژی حرارتی کمتری مصرف می کنند مناسب نباشد .

اما در این قسمت به بررسی نقاط قوت سامانه موتور خانه مرکزی نسبت به پکیج می پردازیم

اول اینکه در سامانه موتورخانه مرکزی به دلیل وجود مخزن ذخیره آبگرم مصرفی ، همواره میزان قابل ملاحظه ای آب گرم یکنواخت برای مصرف وجود دارد و در صورت فشار کم آب در هنگام استحمام ، آب گرم و سرد نمی شود اشکالی که در سیستم پکیج های موجود اغلب وجود داشته و آزار دهنده است.آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

دوم اینکه به دلیل استفاده همه ساکنین از سیستم موتورخانه مرکزی ، نگهداری این سیستم با دقت بیشتری توسط مدیریت انجام می شود و در طراحی نیز همواره سیستم پشتیبان در نظر گرفته می شود و بهمین دلیل در زمانهای خرابی سیستم ، مشکلی برای استفاده کنندگان پیش نخواهد آمد. همچننین هزینه تعمیرات نیز به نسبت استفاده کنندگان تقسیم خواهد شد.

سوم اینکه در صورت عدم نصب صحیح سیستم پکیج و نشتی دود کش خروجی ، امکان خطر جانی برای ساکنین وجود خواهد داشت مشکلی که سیستم موتورخانه با آن مواجه نمی باشد همچنین کسانی که به صدای روشن و خاموش شدن پکیج حساس هستند توصیه می شود که قبل از خرید منزل با سیستم گرمایشی پکیج ، به جانمایی و محل نصب آن دقت نمایند..آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

 

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟
آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

نتیجه اینکه اگر به سیستم اشتراکی پرداخت هزینه گاز معترضید و یا تمایل به داشتن سیستم گرمایشی مستقل دارید قطعا پکیج انتخاب مناسبی است و اگر نسبت به گرم و سرد شدن آب در هنگام استحمام حساسید و صدای گاه و بیگاه روشن شدن پکیج ازارتان میدهد و از برخورد با تعمیرکاران تاسیساتی و پرداخت هزینه های اسید شویی سالانه سیستم اختصاصی خود گله مند هستید قطعا سیستم موتورخانه مرکزی انتخاب مناسبی خواهد بود  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

در پایان این نکته را نبز باید اضافه نمود که در مطلب فوق هر دو سامانه پکیج و موتورخانه مرکزی موجود و سنتی مورد بررسی قرار گرفت و قطعا در صورت استفاده از بویلرهای چگالشی در موتورخانه ها و یا سیستم های نوین گرمایشی اختصاصی ، موضوع متفاوت خواهد بود می باشد.  آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

آیا موتورخانه مناسب تر است یا پکیج؟

تعمیرکاران